A czy Ty wiesz kto to jest?

Na przełomie XIX i XX wieku w niewielkim mieście galicyjskim doszło do zajść, które szerokim echem odbiły się w całej Europie. W listopadzie 1900 roku oficerowie austriaccy obrazili i zaatakowali przywódcę socjalistów polskich w Przemyślu Hermana Liebermana. Oburzeni robotnicy-socjaliści pobili oficerów oraz wystąpili przeciwko dowódcy twierdzy i korpusu generałowi Galgotzyemu,. Grupa socjalistów przemyskich wraz z Liebermanem została aresztowana. Trzy miesiące później, w lutym 1901 roku, przed sądem lwowskim odbył się proces dziesięciu socjalistów, mimo nacisków generalicji zakończył się uwolnieniem oskarżonych. Sprawa nabrała rozgłosu: prasa w całej monarchii pisała o trzydziestoletnim adwokacie przemyskim, który odważył się walczyć z generałem Galgotzym.

Herman Lieberman jest znany jako działacz socjalistyczny chyba głównie w związku z procesem Czechowicza i sprawą brzeską. Słyną również z bycia wybitnym mówcą, posłem i działaniami broniącymi prawa.

Urodził się w roku 1870 w Galicji, tam też rozwinął swą działano społeczną i polityczną. W tej Galicji, gdzie pod koniec XIX wieku i ukształtowała się liczna grupa działaczy chłopskich i robotniczych, przywódcy ruchu ludowego.Od wczesnej młodości związał się z ruchem socjalistycznym, a mając 18 lat obracał się wśród byłych członków I Proletariatu oraz socjalistów europejskich w Zurychu i Paryżu. Jego światopogląd i działalność kształtowały się pod wpływem trzech elementów: polskiej kultury romantycznej, haseł rewolucji francuskiej i,rzecz u socjalistów rzadka, Ewangelii. Po ukończeniu studiów w Uniwersytecie Jagiellońskim i aplikacji został adwokatem. W ciągu swego życia pełnił wiele funkcji zawodowych i społecznych: był działaczem partyjnym PPSD, a w okresie międzywojennym PPS, radnym miejskim; od 1907 roku posłem do parlamentu wiedeńskiego.Podczas I wojny światowej służył w Legionach Polskich, pełnił obowiązki oficera audytora oraz oficera wywiadu. W niepodległej Polsce był posłem aż do końca 1933 roku. Służył w Wojsku Polskim, pełnił też funkcje dyplomatyczne. Przede wszystkim jednak działał w parlamencie, w komisjach wojskowej, prawnej,konstytucyjnej, nietykalności poselskiej i zagranicznej. Na emigracji pobrzeskiej zajmował się głównie dziennikarstwem. W okresie wojny znowu działał w tymczasowym parlamencie Radzie Narodowej – a pod koniec życia został ministrem w rządzie gen. Sikorskiego.

Należał do znanych obrońców, szczególnie w sprawach politycznych.Nieraz stawał przed sądem jako oskarżony, raz wystąpił w roli oskarżyciela Trybunału Stanu. Ciekawym faktem jest sprawa że nazywano go zdrajcą stanu a po jego śmierci został oznaczony Orderem Orła Białego.

Był wykształconym humanistą i dobrym znawcą literatury polskiej oraz europejskiej. Znał kilka języków i dużo podróżował. Czuł się dobrze na wiecu i zgromadzeniu robotniczym, na trybunie poselskiej i ławie obrończej, a także na koniu i w okopie strzeleckim. Oficerowie i generałowie austriaccy nieraz wyzywali go na pojedynek, od którego jednak uchylał się jako socjalista.Znany był nie tylko jako działacz socjalistyczny; ceniono w nim wybitnego obrońcę politycznego, wspaniałego mówcę, doświadczonego parlamentarzystę, ale przede wszystkim prawego człowieka, który przeciwstawiał się łamaniu prawa. Szczególnie podczas procesu Czechowicza, bolesnej sprawy  brzeskiej oraz procesu brzeskiego stał się wymownym symbolem obrony demokracji i prawa. Cieszył się wielkim autorytetem moralnym w różnych środowiskach, nawet wśród przeciwników politycznych.

 Herman Lieberman był dzieckiem epoki brzemiennej w wielkie, doniosłe wydarzenia, epoki ważnych przemian społecznych i politycznych, wojen i rewolucji, kształtowania świadomości społecznej i narodowej Polaków, walki o niepodległość i formowania oblicza państwa polskiego. W tych wydarzeniach brał czynny udział i sam wraz ze społeczeństwem polskim przechodził ewolucję poglądów i postaw.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *